Ytri hlutar timburgrindar, einnig kallaðir framhliðarhlutar, eru órjúfanlegur hluti af timburhúsi. Þetta eru oft ytri hlutar sem hjálpa til við að „hylja“ samskeyti veggja, þaks eða annarra hluta hússins. Auk þess að þjóna sem skraut geta þeir gefið húsinu sérstakan svip. Eftir því hvaða skraut er valið – eða ekkert – getur einingahúsið litið út eins og sveitabær, gufubað eða nútímalegt íbúðarhús. Þessir framhliðarhlutar eru til í fjölmörgum prófílum og bestu útfærslurnar höfum við valið og sett í hönnunarskrána okkar (til að auðvelda þér valið). Allir þessir hlutar eru handunnir í verksmiðjunni okkar, úr timbri og málaðir. Þú getur því valið hvaða NCS-lit sem þér líkar. Þeir geta verið í sama lit og öll framhliðin eða í andstæðum lit. Hvítur er oft í uppáhaldi til að draga fram línur og skipta framhliðinni í svæði. Til vinstri eru þrjú hús sem sýna þrjár ólíkar útfærslur sem dæmi. Öll framhlið efsta hússins og hlutar hennar, þar á meðal gluggar, vatnsbretti og aðrir hlutar, eru í sama lit. Í miðjunni valdi viðskiptavinurinn að draga aðeins fram gluggana og áfellurnar í kringum þá. Að lokum sérðu hús þar sem nánast allir mögulegir ytri hlutar timburgrindar eru dregnir fram í hvítu. Þetta er þitt val, þinn arkitektúr og þín hönnun. Skoðum nú hvað hver og einn þessara ytri hluta timburgrindarhússins heitir.
Orðalisti og staðsetning ytri hluta timburgrindar
Ytri hlutar timburgrindar
1 – Klæðningarborð úr timbri utanhúss – timburklæðning
Timburklæðning er stundum einnig kölluð útveggjaklæðning úr timbri og gengur undir heitinu utanhússklæðning. Þetta er einn stærsti hluti framhliðar timburgrindarhúss. Klæðningin er fest á veggeiningarnar í verksmiðjunni og aðeins fáeinir staðir, svo sem samskeyti veggeininga, eru kláraðir á byggingarstað. Úrvalið af útfærslum er fjölbreytt. Fyrst má nefna viðartegundina – greni, lerki eða hitameðhöndluð klæðning. Svo stefnu borðanna – lóðrétt, lárétt eða jafnvel á ská, sem er yfirleitt aðeins notuð í þríhyrningslaga hlutum veggjarins sem aukaskraut. Auk þess eru prófílarnir nánast óteljandi. Klæðningarprófíll hússins hér að ofan er eftirlíking af bjálka. Fleiri dæmi má sjá á myndunum til hægri og hér fyrir neðan. Út frá bestu samsetningum breiddar, þykktar og millibils höfum við valið tæknilega rétta prófíla sem eru í hönnunarskránni okkar og þú getur valið úr. Og jafnvel þó að þú finnir ekkert sem heillar þig getum við oftast smíðað klæðningu eftir teikningunni þinni. Litamöguleikarnir eru endalausir. Þú getur valið úr öllum litum NCS-litakortsins.
2 – Áfellur um glugga og hurðir utanhúss
Þetta eru timburhlutar framhliðarinnar sem liggja umhverfis glugga eða hurðir til að hylja opin og samskeytin milli veggjar og glugga. Þeir eru jafnframt skrauthlutar framhliðarinnar. Ýmsir prófílar eru í boði, allt frá breiðum og skreyttum yfir í mínimalíska þunna lista. Til að viðhalda heildarsvip ætti að velja prófíl gluggaáfella í samræmi við klæðningarborð hússins. Ef valin utanhússklæðning er lóðrétt er hægt að útfæra „ósýnilegar“ gluggaáfellur. Sú lausn er mjög vinsæl í nútímalegum húsum. Gluggaáfellur eru heilt sett af hlutum. Þetta eru ekki aðeins borðin umhverfis gluggann heldur einnig vatnsbretti, málmplötur þeirra o.fl. Við mælum með málmplötunum og þær fylgja sjálfkrafa með þar sem þær veita aukna vörn gegn regnvatni. Gluggaáfellur eru til í mörgum útfærslum sem valdar eru í skránni okkar og þær má einnig mála í hvaða NCS-lit sem þér líkar. Eins og áður sagði er hægt að skapa framhlið í andstæðum litum með gluggaáfellum utanhúss. Áfellurnar eru festar á sinn stað í verksmiðjunni og eru hluti af veggeiningunni sem er afhent.
3 – Hornlistar utanhúss (með skrauti)
Hornlistar utanhúss eru timburkantar sem yfirleitt eru á hverju horni hússins. Þeir geta verið einfaldir en einnig skreyttir, eins og á dæmishúsinu hér að ofan. Hornlistar eru notaðir til að hylja samskeyti milli veggeininga og mynda fallegt horn á húsinu. Ef utanhússklæðningin er lóðrétt er hornið reyndar oft myndað með sömu klæðningarborðum. Ef klæðningin er lárétt er hornið mótað með lóðréttum hornlistum. Að sjálfsögðu er líka hægt að saga klæðninguna í horn og tengja hana þannig án viðbótarlista. Í því tilviki þarf hins vegar að setja klæðninguna upp á byggingarstað eftir að veggeiningarnar hafa verið settar saman. Slíkt val lengir byggingartímann og er auk þess dýrara. Við mælum með lóðréttum hornlistum, ekki aðeins til að spara tíma heldur einnig til að koma í veg fyrir að klæðningarborðin springi og vindi upp á sig. Hornlistarnir eru í öllum tilvikum aðeins settir upp á staðnum eftir að veggeiningar og þak eru komin á sinn stað.
4 – Súlur utanhúss (með skrauti)
Súlur utanhúss eru líklega hugtak sem allir skilja. Þetta eru stólparnir sem bera svalir, verandir, þök eða jafnvel útskagandi hluta efri hæðar. Súlur utanhúss eru ytri hlutar timburgrindarhúsa sem gegna fyrst og fremst burðarhlutverki. Við getum smíðað þær ferkantaðar eða sívalar og jafnvel bætt við skrauti. Húsið hér að ofan sýnir nákvæmlega hvernig skreytt súla lítur út. Yfirleitt eru súlurnar samræmdar hornlistum hússins bæði í útliti og lit.
5 – Þakbitar – bjálkar (eða eftirlíking þeirra)
Þakbitar eru bitar sem veita hlutum þakvirkisins aukinn stuðning. Sumir viðskiptavinir vilja fela þessa bita eins mikið og hægt er inni í lögum þaksins. Aðrir vilja hins vegar hafa þá sýnilega sem sérstakt einkenni og bæta jafnvel við 2-4 aukabitum eingöngu fyrir útlitið. Í sumarhúsum og vetrarbústöðum er bitunum oft skipt út fyrir bjálka þar sem þeir gefa slíkum húsum aukinn upprunalegan blæ. Einnig getum við líkt eftir þakbitum þannig að bjálkar eða bitar sjáist aðeins að utan. Og þjóni eingöngu sem skraut. Slíkir bitar eru festir undir sperruendana og ná ekki inn í húsið.
6 – Mænisskraut (skraut um eldingavara)
Mænisskraut getur verið af ýmsu tagi. Oft stuttar „súlur“, stundum flatt lóðrétt borð sem hluti af vindskeiðunum. Skreyttur mænir er sjaldgæfur á nútímalegum íbúðarhúsum. Í sumum tilvikum eru slíkir hlutar þó ekki aðeins skraut heldur gegna einnig hlutverki. Dæmið af þessu húsi sýnir hvernig mænisskrautið felur eldingavara úr málmi. Eldingavarar eru óþarfir nema á afskekktum svæðum þar sem enginn eldingavari þjónar öllu hverfinu.
7 – Vindskeið / vindborð
Vindskeið er heiti sem færri þekkja. Stundum má heyra okkur kalla hana „vindborð“ enda er það bein þýðing á litháíska heitinu. Vindskeiðar liggja eftir halla þaksins og hylja hlið þakvirkisins. Breidd þeirra er yfirleitt valin í samræmi við breidd klæðningarborðanna og hornlistanna. Fjöldi vindskeiða fer eftir þykkt þaklaganna. Hér ræður viðskiptavinurinn líka hvort hann vill þrjú breið borð eða fimm mjórri. Þær má mála í lit sem er í andstöðu við framhliðina til að draga fram halla þaksins. Ef sýnilegar skreyttar sperrur eru valdar í hönnun hússins getum við einnig bætt sama skrauti á neðstu vindskeiðina.
8 – Þakskeggsklæðning / undirborð þaks
Rétt eins og með vindskeiðina þýðum við þakskeggsborðin oft beint úr litháísku, sem myndi hljóma eins og „undirþaksborð“. Það heiti gefur tilgang þeirra til kynna en tæknilega heitið er soffit eða þakskeggsklæðning. Þetta eru borð sem sett eru undir ytri enda sperranna. Þeim er ætlað að hylja sperruendana og þaklögin fyrir ofan þá. Einnig að koma í veg fyrir að fuglar og skordýr (skordýranet er sett fyrir ofan borðin) komist inn og taki sér bólfestu undir þakinu. Í sumum útfærslum er óskað eftir að sperruendarnir séu opnir – sýnilegir. Í því tilviki eru borðin sett ofan á sperrurnar þannig að þær sjáist áfram en önnur lög þaksins séu hulin. Þakskeggsklæðningin er sjálfgefið sett þvert á sperrurnar. Breidd hennar er að jafnaði um 60cm á hliðum hússins og 40cm við gaflana. Þessu má þó breyta fyrir hverja húshönnun – í nútímalegum íbúðarhúsum er tilhneigingin að hafa minna þakskegg eða ekkert. Klæðninguna má útfæra lárétta sé þess óskað en oftast fylgir hún einfaldlega halla þaksins. Þakskeggsklæðning, rétt eins og hornlistar og vindskeiðar, er samræmd breidd utanhússklæðningarinnar. Þar sem þetta er ekki skraut heldur hluti af klæðningu hússins mælum við með að mála hana í sama lit og veggina. Þakskeggsklæðningu er yfirleitt sleppt á húsum með flötu þaki en hún er þó einnig algeng þar.
9 – Þakbrúnarborð (fascia)
Þakbrúnarborð (fascia) er borð sem hylur enda sperranna og sem þakrennukerfið er fest á. Þakbrúnarborðið líkist vindskeiðinni sem hylur sperrurnar við þakbrúnina en er frekar tæknilegur hluti en skrauthlutur. Þetta eru einföld borð án skrauts og stærð þeirra fer eftir þykkt þaksins. Þakbrúnarborð má mála í hvaða lit sem viðskiptavinurinn óskar. Eins og oft má sjá er litur þeirra samræmdur þakefninu, þakrennukerfinu, vindskeiðunum eða öðrum listum.
Listi milli hæða
Myndin til hægri sýnir dæmi um lista milli hæða. Timburgrindarhús þarf hann ekki endilega á framhliðina en hann er ekki alltaf eingöngu til skrauts. Í sumum tilvikum er stærð forsmíðuðu veggeininganna takmörkuð vegna valinnar hönnunar, burðarvirkis, flutningsmöguleika, tækjabúnaðar á byggingarstað eða af öðrum ástæðum. Þá þarf að skipta lóðréttu veggeiningunum í tvennt og listi er settur milli hæðanna til að hylja samskeytin – þannig sést tengingin milli steypunnar og grindarinnar ekki frá jörðu en loftunarbilið, sem er nauðsynlegt fyrir loftræsta framhlið, helst óbreytt. Að auki geturðu einfaldlega notað hann sem skraut á húsið þitt.
Skraut undir mæni
Skraut undir mæni er eingöngu sjónrænn hluti. Stundum getur það þó veitt vindskeiðinni aukinn stuðning. Það sést helst þar sem hús þurfa að fylgja sérstakri upprunalegri hönnun, til dæmis til að falla að gömlum timburhúsum í nágrenninu. Þessi hluti er smíðaður eftir pöntun, þannig að með einfaldri skissu getum við smíðað hann. Húsið til hægri sýnir mjög einfalda hálfhringlaga útfærslu af slíku skrauti. Og það er málað í sama lit til að passa við aðra lista hússins.
Viltu hefjast handa?
